Okyanuslar ve Adalar Hakkında Bilgiler

Nedir ? anilbirgul

Dünya’nın üçte ikisi denizlerle kaplıdır. Karaların deniz yüzeyinin üstüne çıktığı yerlerde kıtalar ve adalar oluşur. Kıtalardan küçük, ama onlar gibi dört tarafı sularla kaplı karalara “ada” denir.

Okyanusların Oluşumu

Okyanuslar, milyonlarca yıl önce, Dünya’nın soğuyarak, erimiş (sıvı) halden katı hale dönüştüğü zamanlarda oluşmaya başlamıştır. Daha sonra suya dönüşecek su buharı, yanardağlardan atmosfere atılmıştır.
1- Dünya’nın soğuma evresinde, yanardağ püskürmeleriyle atmosferi oluşturan gazlar açığa çıkmıştır.
2- Atmosferdeki su buharı belli bir düzeye erişince, yoğunlaşan buhar yağmur halinde yere düşmeye ve büyük çukurlarda birikmeye başlamıştır.
3- Dünya soğumuş ve yanardağ püskürmeleri azalmıştır Son 100 milyon yıl içinde, dünya denizlerindeki su miktarında önemli bir değişiklik olmamıştır.
Dalga Oluşumu

Dalgaları, deniz yüzeyinde esen rüzgârlar oluşturur. Yükseklikleri ve kuvvetleri, rüzgârın şiddetine bağlıdır.
– Dalganın tabanın kıyı tarafından geride tutulur. Tepeleriyse daha hızlı ilerler ve karaya eriştiğinde kırılır.
– Dairenin dalga çukurundaki alt noktasına su tanecikleri gelir.
– Dairenin dalga tepesindeki üst noktasına su tanecikleri gelir.
– Dalgayı oluşturan su tanecikleri, ileri doğru hareket ediyor gibi görünmelerine karşılık, gerçekte dairesel olarak hareket ederler.

Dalgaların Kuvveti

Kırılan dalgalar kıyılara çok büyük kuvvetler uygularlar. Karaları döven dalgaların yarattığı basınç metrekare basına 25 tonu, başka bir deyişle, bir insan ayağının yere basarken uyguladığının 30 katını geçebilir.

Okyanuslarla ilgili Bilgiler

Yüzölçümleri toplamı 362 milyon km2

Su miktarları toplamı 1,35 milyar km?

Ortalama derinlikleri 3,5 km

Sularının ağırlığı 1,32×1018 ton

Dünya suları içindeki oranları % 94

En düşük ve en yüksek sıcaklıkları -1,9°C-36°C

Deniz suyunun donma derecesi -1,9°C

Bilinen en büyük derinlik 10 920 m

  • Dünya’nın %60’ından fazlası. 1.6km’den daha derin sularla kaplıdır.
  • Büyük Okyanus’un ortalama derinliği 3,94 km, Atlas Okyanusu’nun ortalama derinliğiyse 3,57 km’dir.
  • Deniz sularında çözünmüş durumdaki altının miktarı, karalardakinden yok daha fazladır. Sulardaki altın konsantrasyonu milyonda 0,000004 birim kadardır.
  • Golfstrim akıntısının su miktarı, dünyanın bütün akarsularının taşıdığı suların toplamından 100 kez fazladır.

Okyanusların ve Denizlerin Yüzölçümü

  • Büyük Okyanus : 165 384 000 km2 Denizlerle kaplı alanın %45,7’sı
  • Atlas Okyanusu : 82 217 000 km2 Denizlerle kaplı alanın %22,7’si
  • Hint Okyanusu : 73 481 000 km2 Denizlerle kaplı alanın %20,3’ü
  • Kuzey Buzdenizi 13 230 000 km2 Denizlerle kaplı alanın %3,65’i
  • Öbür Denizler : 27 688 000 km2 Denizlerle kaplı alanın %7.65’l

 

Anafor : Deniz yatağının düzgün olmadığı yerlerde engelle karşılaşan akıntılar, anaforlar (“burgaç” ve girdap” da denir) yaratırlar. Birbirine doğru ilerleyen akıntıların dipteki engel yüzünden yukarı dönmesi, anaforla, yani yüzeyde çukurluk oluşturan bir çevrintiyle sonuçlanır.

Okyanus Bölgeleri

Batal Bölge : Yüzeye 2000m olan bölgedir. Yaklaşık 100m’den öteye ışık sızmaz. Yaklaşık 300m’den sonra sıcaklık hızla düşmeye başlar.

Abisal Bölge : 2000-6000m arasında olan bölgedir.

Hadal Bölge : 6000m’den derin olan bölgedir. Derin deniz balık türlerinin büyük kısmı kendini ışığını üretir. Okyanusların derinliklerinde sıcaklık donma noktasına yakındır.

Denizlerdeki Mineraller ve Tuz Miktarı

Akarsuların kayaçlardan çözdüğü mineraller, sularla denizlere akarlar. Deniz suyunda en bol bulunan mineraller, birlikte sofra tuzunu oluşturan sodyum ile klordur. Okyanusların ortalama tuzluluk oranı, 1 000 birim suda 33-38 birim tuz kadardır.

Okyanuslardaki ve denizlerdeki tuzların toplam miktarı, Avrupa kıtasını kaplayacak ve 5m kalınlığında bir örtü oluşturacak kadardır.
Adalar

Adalar, denizlerde. Irmaklarda ve göllerde bulunabilir. Büyüklükleri, birkaç metrekarelik çamur ve kum adacıklarından, 2 milyon kilometrekareyi aşan Grönland’a kadar değişir.

Ada Tipleri

1- Mercan Adaları

Bir deniz dağı gibi herhangi bir deniz altı yükseltisinden yüzeye doğru mercanların (küçük deniz organizmaları) büyümesi, mercan adalarını yaratır. Mercan iskeletleri yılla boyu birikerek, deniz ortasında bir ada oluştururlar.

2- Yanardağ Kökenli Adalar

Su altında püsküren yanardağlar, zamanla gelişip, ada olarak ortaya çıkabilirler. Volkanik adalar genellikle tektonik dilimlerin kenarlarında oluşurlar.

3- Deniz Düzeyi Değişikliği Sonucu Oluşan Adalar

Buzul çağı sonu gibi bir zamanda deniz düzeyinde ortaya çıkabilecek herhangi bir değişiklik, karanın bir bölgesini kıtanın geri kalanından ayırarak, bir ada yaratabilir. İngiltere böyle bir süreç sonucu oluşmuştur. Bazı kara parçaları da, gelgitler sırasında sular yükseldiğinde ada haline gelirler.

4- Ada Yayı

Ada yayı, alt iletim bölgeleri yakınında bulunan, volkanik ada zinciridir. Bazı ada yaylarında binlerce ada bulunur. Japon adaları bu tür oluşumlardandır.
Mercan Atolleri

Ortasında bir denizkulağı bulunan halka biçimli mercan adalarına “atol” denir. Atoller, yanardağ kökenli bir adanın çevresinde mercan kayalıkları gelişmesi ve adanın denizin altına batmasıyla oluşurlar. Ada batarken mercan kayalığı gelişmesini sürdürür.
Okyanus ve Ada Rekorları

EN BÜYÜK OKYANUS AKINTISI: Antarktika akıntısıdır. Saniyede 130 000 000 m3 hızla akar.
BİLİNEN EN YÜKSEK DALGA (deniz deprem dalgaları sayılmazsa): Filipinler’den ABD’ye giderken saptanmış 34m’lik (tepesinden çukuruna) dalgadır.
EN UZAK ADA: En yakınındaki karaya (Antarktika’da Kraliçe Maud Toprağı) 1 700 km uzaklıkta olan Bouvet adasıdır.
EN BÜYÜK MERCAN ATOLÜ: Büyük Okyanus’un ortasındaki Marshall adalarından Kwajalein’dir. 283km uzunluğundaki mercan kayalığın 2 850 km2 büyüklüğünde bir denizkulağını çevreler.

Sosyal Ağlarda Paylaş

{anilbirgul}

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir